Trải nghiệm xe off-road - Thú chơi mạo hiểm cần được kiểm soát chặt chẽ hơn

Off-road (hay còn gọi là lái xe địa hình) từ lâu đã không còn là một bộ môn xa lạ với giới đam mê tốc độ và phiêu lưu. Đây là hình thức lái xe tại những khu vực ngoài đường nhựa thông thường như đồi cát, suối cạn, rừng rậm, sỏi đá hoặc các khu vực sình lầy. 

Với sự phát triển nhanh chóng của du lịch mạo hiểm tại Việt Nam, nhiều tour off-road được tổ chức, thu hút không ít du khách trong và ngoài nước. Tuy nhiên, đi kèm với đó là những nguy cơ tai nạn, thương tích, thậm chí tử vong do thiếu các tiêu chuẩn an toàn bắt buộc.

Gần đây nhất, vụ tai nạn xảy ra tại hồ Bàu Trắng (Bình Thuận) vào ngày 25/5 khiến một nữ du khách tử vong sau khi xe địa hình lao xuống hồ đã gây bàng hoàng trong dư luận. 

Trước đó, hôm 26/2, một xe địa hình bị lật tại Mũi Dinh (Ninh Thuận) khiến 5 người bị thương. Những vụ việc liên tiếp đã đặt ra câu hỏi nghiêm túc về sự an toàn trong vận hành loại hình du lịch mạo hiểm này.

Phương tiện cần được trang bị những gì để off-road an toàn?

Tại Việt Nam, các tour du lịch off-road đang phát triển mạnh, nhất là tại những địa danh nổi tiếng như Bàu Trắng (Bình Thuận), Mũi Dinh (Ninh Thuận) hay đồi cát ở Phan Thiết.

Thực tế cho thấy nhiều phương tiện đang được sử dụng tại các tour này là xe cũ, thiếu bảo dưỡng, đặc biệt là không được trang bị các thiết bị an toàn cơ bản.

Chị Hồng Hạnh (Hà Nội), từng trải nghiệm xe địa hình tại Bàu Trắng, chia sẻ rằng chị "không bao giờ đi lại lần thứ hai". Theo chị, chiếc xe mà mình được chở không có cửa, không có dây an toàn, tạo cảm giác chênh vênh và nguy hiểm.

Chị thậm chí còn cảm thấy lo sợ sẽ bị văng khỏi xe hoặc va đầu vào nóc mỗi khi xe tăng tốc trên địa hình không bằng phẳng.

Theo anh Nguyễn Hùng Phong (TP.HCM), người có gần 20 năm kinh nghiệm chơi off-road, các phương tiện gặp tai nạn trong những trường hợp trên đều thiếu các thiết bị an toàn cơ bản, đặc biệt là khung chống lật (roll cage) - thành phần gần như bắt buộc trong các cuộc thi off-road chuyên nghiệp.

Khung chống lật thường được làm bằng thép, gắn trực tiếp vào khung hoặc sàn xe tại ít nhất sáu điểm, tạo nên một chiếc lồng bảo vệ nhằm đảm bảo khoang lái không bị biến dạng khi xe bị lật.

Ngoài khung chống lật, dây an toàn bốn hoặc năm điểm cũng là trang bị bắt buộc để giữ người ngồi không bị văng khỏi xe trong tình huống nguy hiểm. Các xe không mui hoặc mui mềm càng cần phải được trang bị các thiết bị này đầy đủ để giảm thiểu thương vong khi gặp sự cố.

Trách nhiệm của các đơn vị tổ chức tour

Hiện tại, pháp luật Việt Nam mới chỉ có các quy định liên quan đến xe off-road trong môi trường thi đấu thể thao, chưa có điều khoản cụ thể nào cho xe địa hình hoạt động trong du lịch. 

Theo Thông tư 18/2015 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, xe tham gia môn ô tô thể thao địa hình bắt buộc phải có khung chống lật, bình chữa cháy, thiết bị cứu hộ, móc kéo và túi sơ cấp cứu. 

Tuy nhiên, những xe được sử dụng trong các tour khám phá đồi cát hay băng rừng lại không nằm trong phạm vi điều chỉnh của thông tư này.

Anh Nguyễn Hồng Vinh (Hà Nội), chuyên gia đào tạo lái xe an toàn và từng nhiều năm tham gia tổ chức các giải đua xe địa hình chuyên nghiệp, cho rằng ngoài yếu tố kỹ thuật của phương tiện, công ty tổ chức tour cũng phải có trách nhiệm rất lớn trong đảm bảo an toàn.

Trước hết, các công ty khai thác loại hình du lịch mạo hiểm này cần xây dựng đầy đủ quy chuẩn và quy trình vận hành, bao gồm cả hướng dẫn ứng phó với tai nạn nếu xảy ra.

Thứ hai, các xe phải được kiểm tra và đảm bảo có đầy đủ trang bị như khung chống lật, dây đai an toàn và hệ thống phanh hoạt động ổn định. 

Thứ ba, tài xế điều khiển phải được đào tạo kỹ năng xử lý tình huống trong điều kiện khó khăn. Trong trường hợp hành khách tự lái, cần yêu cầu có giấy phép lái xe phù hợp và có phần huấn luyện an toàn bắt buộc.

Cuối cùng, lộ trình của các tour cần được xây dựng rõ ràng, tránh chồng chéo với các tuyến giao thông địa phương để phòng ngừa tai nạn ngoài ý muốn. 

Tất cả các điều này cần được giám sát chặt chẽ bởi các cơ quan chức năng nhằm nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp và đảm bảo an toàn tối đa cho hành khách.