Chở trẻ trên xe máy: Người lớn cần tuân thủ những quy định nào để tránh bị phạt và đảm bảo an toàn?

Chở trẻ trên xe máy: Phụ huynh cần nắm những quy định nào?

Tranh luận liên quan đến ghế an toàn trên ô tô đang thu hút sự quan tâm của dư luận. Tuy nhiên, thực tế giao thông cho thấy xe máy mới là phương tiện được sử dụng rộng rãi nhất và hành vi chở trẻ em trên xe hai bánh diễn ra hằng ngày. 

Trong khi phần lớn người dùng nắm rõ quy tắc đi xe máy cơ bản, không ít phụ huynh lại không biết rằng việc chở trẻ em cũng có những giới hạn rõ ràng.

Chở đúng số người quy định

Theo Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ 2024, người điều khiển xe máy chỉ được phép chở tối đa một người. Trường hợp có trẻ em dưới 12 tuổi, tổng số người có thể tăng lên hai. Điều này đồng nghĩa việc chở hai người lớn và một trẻ em trên xe là hành vi vi phạm.

Nếu trẻ đi cùng trên 12 tuổi, người lái sẽ bị phạt 400.000 - 600.000 đồng. Chở từ ba người trở lên mức phạt tăng lên 600.000 - 800.000 đồng, đồng thời trừ 2 điểm giấy phép lái xe. Quy định này nhằm hạn chế tình trạng quá tải và tránh nguy cơ mất kiểm soát khi tham gia giao thông.

Mốc tuổi đội mũ bảo hiểm

Vấn đề mũ bảo hiểm thường chỉ được nhắc đến với người lớn, nhưng luật cũng quy định rất cụ thể liên quan tới trẻ em. Từ 6 tuổi trở lên, trẻ bắt buộc phải đội mũ bảo hiểm khi ngồi trên xe máy. Nếu vi phạm, người điều khiển phương tiện có thể bị xử phạt 400.000 - 600.000 đồng. Trẻ dưới 6 tuổi được miễn quy định này, nhưng điều đó không đồng nghĩa an toàn tuyệt đối.

Thực tế sử dụng cho thấy nhiều phụ huynh chủ động trang bị nón mini hoặc dây đai an toàn cho trẻ nhỏ, nhằm giảm rủi ro trong trường hợp xe phanh gấp hoặc va chạm. Các chuyên gia khuyến cáo mũ bảo hiểm dành cho trẻ phải đạt tiêu chuẩn, đúng cỡ đầu và khóa chắc chắn, tránh trường hợp 'đội cho có", không phát huy tác dụng bảo vệ.

Đứng trên yên, ngồi trên tay lái đều là hành vi nguy hiểm

Ngoài giới hạn về số người và quy định đội mũ, hành vi sắp xếp vị trí của trẻ trên xe máy cũng nằm trong khung xử phạt. Nghị định 168 quy định rõ: chở người đứng trên yên, ngồi trên giá đèo hàng hay ngồi trên tay lái đều bị xem là vi phạm. Mức phạt cho hành vi này dao động từ 600.000 - 800.000 đồng.

Thực tế, hình ảnh trẻ em đứng phía trước để bám vai người lái hay ngồi sau lưng không có điểm tựa vẫn rất phổ biến. Các tình huống mất thăng bằng, đặc biệt khi phanh gấp hoặc đi qua đoạn đường xóc, có thể khiến trẻ ngã khỏi xe. Đây cũng là một trong những nguyên nhân thường gặp trong tai nạn giao thông liên quan đến trẻ nhỏ.

Ôm trẻ khi lái xe

Một hình ảnh quen thuộc khác là người ngồi sau vòng tay ôm đứa trẻ phía trước để điều khiển xe, đặc biệt trong các chuyến chở con đi học. Tuy nhiên, hành vi này bị liệt vào nhóm vi phạm nghiêm trọng. Theo Nghị định 168, mức phạt cho lỗi này từ 8 - 10 triệu đồng, kèm theo tước giấy phép lái xe 10 - 12 tháng.

Luật chỉ chấp nhận ngoại lệ duy nhất: trẻ dưới 6 tuổi ngồi phía trước. Trẻ lớn hơn vẫn bị xử phạt như bình thường. Các cơ quan quản lý đánh giá hành vi này dễ gây hạn chế tầm quan sát, thao tác lái xe và là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tai nạn.

Quy định mới dành cho ô tô: Trẻ em phải có thiết bị an toàn khi ngồi trên xe

Không chỉ xe máy, việc chở trẻ em trên ô tô cũng chịu sự giám sát chặt chẽ. Theo Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ, từ ngày 1/1/2026, trẻ dưới 10 tuổi hoặc có chiều cao dưới 1,35 m sẽ không được ngồi cùng hàng ghế với người lái, ngoại trừ xe chỉ có một hàng ghế. Quy định này nhằm hạn chế việc trẻ ngồi ở vị trí tiềm ẩn rủi ro cao nhất trong cabin.

Nghị định 168 còn áp dụng mức phạt đối với tài xế ô tô cá nhân, chủ xe và cả đơn vị kinh doanh vận tải. Các xe đưa đón trẻ mầm non, học sinh tiểu học hay dịch vụ vận chuyển kết hợp đều thuộc diện quản lý. Điều này cho thấy việc bảo vệ trẻ em không chỉ là trách nhiệm của gia đình, mà còn là yêu cầu với doanh nghiệp vận tải.

Luật cũng định nghĩa rõ "thiết bị an toàn cho trẻ em": đó là hệ thống cố định trẻ ngồi hoặc nằm trên xe, hạn chế chuyển động cơ thể khi xe va chạm hoặc giảm tốc đột ngột. 

Ủy ban An toàn giao thông quốc gia khuyến nghị sử dụng nôi dành cho trẻ dưới 2 tuổi, ghế trẻ em 2 - 6 tuổi, và ghế nâng hoặc đệm nâng cho trẻ 6 - 10 tuổi.